X
تبلیغات
بوسه ای بر ساغر حافظ

یکشنبه هفدهم فروردین 1393

پنجمین سال تولداین وبلاگ بردوستارانش مبارک باد.

 

نوشته شده توسط غلامعلی(امیر )صالحی در 19:33 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه بیست و نهم اسفند 1392

ایام نوروز با یاد یاس پیامبر اکرم مبارک باد.

 

نوشته شده توسط غلامعلی(امیر )صالحی در 10:53 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه یکم اسفند 1392

 

 

توضیح غزل(32):

                                                                                 غلامعلی(امیر)صالحی

این غزل اگرچه بظاهر عاشقانه است اما ازبیت دوم و ششم کاملا مشهود است که منظور شاعر از توی درون جمله ی ردیف ، کسی نیست جز معبود ازلی و ابدی چون این دوبیت مانند تعداد دیگری از ابیاتش ، بیت(بوی خوش تو هرکس زباد صبا شنید – از یار آشنا سخن آشنا شنید) را تداعی می کند که در توضیح این بیت در غزل (19) عرض کردم یعنی که شاعراشاره دارد به زندگی حضرت آدم(ع) که در بهشت زندگی می کرد و به این دنیا تبعید شد و ما که باقیمانده ی نسل اوئیم پس از امتحان و تکامل معنوی به دیار اصلی خود که همانا بهشت است بازخواهیم گشت. یعنی نسیم سحری بوی بهشت که برای ما آشناست را می دهد و بهشت به این دلیل بوی خوش دارد که به جانان نزدیک است. البته در اشعار حافظ غزل به نحوی سروده شده است که بسیاری از ابیات ضمن اینکه بیت می تواند با مفهوم بقیه ابیات معنی شود به تنهائی هم می تواند معنی شود.

 خدا چو صورت ابروی دلگشای تو بست     گشاد کار من اندر کرشمه های تو بست

اندر یعنی(در) که امروزه دیگر مرسوم نیست و در اشعار نوشته نمی شود. بیت یعنی: خداوند وقتی نقش صورت زیبای تو را می ساخت ، نجات دهنده ی من از مشکلات را هم ساخت چون مشکل من با اشاره های چشم و ابروی تو رفع می شود.

 مرا و سرو چمن را بخاک راه نشاند     زمانه تا قصب نرگس قبای تو بست

قصب با فتحه قاف و سین اینجا یعنی پارچه نرم کتانی. معنی بیت دراین بیت ابتدا از مصرع دوم شروع می شود یعنی : روزگار هنگامی که قبای زیبای کتانی تو را آراست ، من و سرو چمن آنچنان مفتون آن زیبائی شدیم که خاک نشین راه تو گشته ایم.

 زکار ما و دل غنچه صد گره بگشود     نسیم گل چو دل اندر پی هوای تو بست

این بیت نیزمعنی ابتدا ازمصرع دوم شروع می شود یعنی: نسیم که گلها را می شکفد هنگامی که به عشق تو می وزد مشکل من و صدها غنچه را می گشاید. همانطور که در ابتدای غزل عرض کردم معنی این بیت بیشتر عارفانه است تا عاشقانه.

 مرا به بند تو دوران چرخ راضی کرد     ولی چه سود که سررشته در رضای تو بست

چرخ فلک مرا به اسارت عشق تو راضی کرد اما چه فایده که زمام کار به دست من نیست و به اختیار تو است.

چو نافه بردل مسکین من گره مفکن     که عهد با سر زلف گره گشای تو بست

مانند ناف که گره و مشکل دارد دل بیچاره ی من را مشکل دار نکن زیرا که پیمان وفاداری را با سر گیسوی مشکل گشای تو بسته است.

 تو خود وصال دگر بودی ای نسیم وصال     خطا نگر که دل امید در وفای تو بست

در نسخه آقای مسعود فرزاد وصال دگر را حیات دگر آورده که صحیح تر بنظر می رسد. بیت یعنی:  ای نسیم تو مرا زندگی دگر می بخشی اندیشه ی نادرست مرا ببین که دلم را به وفاداری تو امیدوار نمودم اما افسوس که می گذری و ماندگار نیستی. این بیت نیز همانطور که در ابتدای غزل عرض کردم بیشتر عارفانه است تا عاشقانه زیرا بیت(بوی خوش تو...... شنید) را تداعی می نماید.

 زدست جور تو گفتم ز شهر خواهم رفت     بخنده گفت که حافظ برو که پای تو بست؟

که پای توبست در اصل یعنی: کسی پای تو را نبسته است. بسته است؟ یعنی از نظر دستوری استفهام نفی مجازی است. یعنی هنگامی که به معشوقه ام گفتم من از دست ستم تو آخرش از این شهر خواهم رفت. خندید و گفت کسی پای تو را نبسته است. بسته است؟ _ نوعی طنز در اشعار حافظ شیرین سخن هست که خصوصیات ویژه خود را دارد. یعنی محاوره و گفتگوی او با یار شیرین زبان و حاضرجوابی او است و معمولا در جوابی که از یار خود می شنود یک نوع طنز ظریف و لطیفی وجود دارد که شاعر با بکاربردن مناظره ی بین خود ویار یعنی عاشق ومعشوقه به لطافت وجذابیت شعر افزوده و با جواب دلنشین معشوقه این جذابیت را بیشتر نموده است. بیت زیر هم مبین این مطلب است.:

 گفتم آه از دل دیوانه ی حافظ بی تو          زیرلب خنده کنان گفت که دیوانه ی کیست؟

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

نکات دستوری دوبیت اول و دوم  را تا آنجائی که بفکرم می رسد برای علاقمندان می نویسم:

خدا چو صورت ابروی دلگشای تو بست - گشاد کار من اندر کرشمه های تو بست

این بیت دارای دوجمله است چون دارای دو فعل می باشد. مصرع اول نهاد و جمله پایه است.

خدا = اسم - فاعل جمله نهاد و جمله پایه

چو = یعنی زمانی که(قید زمان)

صورت = مضاف برای ابرو 

ابروی = مضاف الیه برای صورت و مضاف برای دلگشای

دلگشای = مضاف الیه برای ابروی و مضاف برای تو 

بست = فعل جمله نهاد و جمله پیرو 

مصرع دوم گزاره و جمله پیرو است.

گشاد کار یعنی فرج(مضاف برای من)

من = ضمیر منفصل اول شخص مفرد – مضاف الیه. فاعل در جمله گزاره و جمله پیرو

اندر یعنی در = حرف اضافه

کرشمه های = اسم (جمع) – مضاف برای تو 

تو = ضمیرمنفصل دوم شخص مفرد – متمم چگونگی

بست = فعل جمله گزاره و جمله پیرو                                                                             _____________________________________________                                                                 مرا و سرو چمن را بخاک راه نشاند   زمانه تا قصب نرگس قبای تو بست

معنی جمله بیت از مصرع دوم شروع می شود و از دوجمله تشکیل شده است چون دارای دو فعل است. زمانه(روزگار) = فاعل جمله نهاد که جمله پایه نیز هست

تا = حرف ربط 

قصب نرگس قبای تو = مفعول بی واسطه

 قصب = مضاف

نرگس = مضاف الیه برای قصب – مضاف برای قبا 

قبای = مضاف الیه برای نرگس – مضاف برای تو 

تو = ضمیر منفصل دوم شخص مفرد

 ساخت = فعل جمله نهاد و جمله پایه

مرا و سرو چمن را = مفعول بی واسطه جمله گزاره و جمله پیرو که فاعلش زمانه است.

مرا(من را) = مفعول اول

را = حرف اضافه علامت مفعول

بخاک راه نشاند(شرمنده کرد) = کنایه است یعنی یک معنی نزدیک دارد و یک معنی دور و چون منظور همان معنی دور است پس کنایه است – فعل جمله دوم که هم جمله گزاره است و هم جمله پیرو که فاعلش زمانه است.                                                                              

                                                                                                        

 

نوشته شده توسط غلامعلی(امیر )صالحی در 9:30 |  لینک ثابت   • 

شنبه دوازدهم بهمن 1392

دهه ی فجرمبارک باد

 

 

نوشته شده توسط غلامعلی(امیر )صالحی در 18:26 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه بیست و ششم دی 1392

 

 

هفته وحدت ، میلاد پیامبراکرم(ص) و امام جعفرصادق(ع) مبارک باد.

 

 

نوشته شده توسط غلامعلی(امیر )صالحی در 19:5 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه بیست و چهارم دی 1392

توضیح غزل(31):

                                                                           غلامعلی(امیر)صالحی

آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشبست         

                                       یا رب این تآثیر دولت از کدامین کوکبست

این غزل نیز مانند اکثر  غزلیات  خواجه  از نوع  عاشقانه عارفانه  می باشد. شب قدر شبی از ماه مبارک رمضان است که گویند در آن شب تقدیر یکسال آینده هرکس تعین می شود بهمین دلیل مؤمنین آن شب را تا سحر به عبادت می پردازند. شب قدر را در این بیت استاد خطیب رهبر شب وصال معنی کرده است.اهل خلوت یعنی اهل عبادت.  کوکب یعنی ستاره. تآثیر دولت یعنی به  سعادت  و  خوشبختی  رسیدن. قدما  معتقد بودند: هرگاه قرین ستاره زهره و مشتری باشد ، خوشبختی و هرگاه قرین مریخ و زحل باشد ، علامت نحس و بدبختی است. خواجه در این بیت اشاره   دارد  به  قرین ستاره های سعادت. بیت یعنی: امشب من به سعادت رسیدم و امشب همان   شبی  است که اهل عبادت آن شب را شب قدر نامیده اند. خدایا نمی دانم این سعادت بدلیل قرین کدام ستاره است؟

تا به گیسوی تو دست ناسزایان کم رسد         

                                            هردلی از حلقه ای در ذکر یارب یارب است

برای اینکه دست نالایقان به گیسوی تو نرسد هردل عاشقی در گرو حلقه ای از زلف توست و می گویند خدایا از دست درازی ناسزایان گیسوی یار را نگه دار.

کشته ی چاه زنخدان توام کز هرطرف         

                                           صدهزارش گردن جان زیر طوق غبغبست

یعنی گودی چانه و غبغب زیر چانه ی تو آنقدر زیباست که نه تنها من کشته ی آن زیبائی ام بلکه صدهاهزارتن اینچنینند.

شهسوار من که مه آیینه دار روی اوست         

                                              تاج خورشید بلندش خاک نعل مرکبست

دراین بیت حافظ وصف عظمت جانان را می نماید و می گوید یار من کسی است که ماه آینه دار روی او و تاج خورشید بلند خاک نعل مرکب اوست.

عکس خوی برعارضش بین کافتاب گرم رو         

                                        درهوای آن عرق تاهست هر روزش تبست

این بیت با بیت قبل موقوف المعانی است یعنی: لذت انعکاس عرق بر رخسار او را ببین که خورشید برای مشاهده این زیبائی هر روز در تب بیتابی است.

من نخواهم کرد ترک لعل یار و جام می         

                                         زاهدان معذور داریدم که اینم مذهبست

یعنی من ترک لعل یار و ترک جام می را نخواهم کرد ای زاهدان مرا معذور دارید که مذهب من اینست. در تفسیر عرفا لب لعل را(بطون کلام) جام را(احوال) و می را(اثری که انسان را به حقیقت و توحید برساند) معنی کرده اند.

اندران ساعت که بر پشت صبا بندند زین         

                                    باسلیمان چون برانم من که مورم مرکبست

این بیت دارای آرایه تلمیح است چون اشاره دارد به داستان حضرت سلیمان(ع) که مرکب حضرت سلیمان(ع) باد بود و حضرت سلیمان(ع) را به امر حق در شرق و غرب عالم سیر می داد. و چون باد و مور را مرکب دانسته دارای آرایه استعاره است. بیت یعنی: درآن ساعتی که حضرت سلیمان(ع) بر باد زین می نهد و سوار بر مرکب باد   می شود من که مرکبم مور است چگونه می توانم با حضرت سلیمان(ع) همراهی کنم؟ این بیت را در مبحث خصوصیات اخلاقی حافظ چنین توضیح دادم:....... یکی    دیگر ازخصوصیات اخلاقی او شکست نفسی کردن اوست یعنی ضمن اینکه انسانی والامقام است خود را بسیار کوچک و ناچیز می شمارد که این موضوع کرامت نفس     او را می رساند در این بیت ضرب المثلی ساخته است که موقع شکست نفسی با دیگران بکار می رود ضمن بیان همین موضوع تلمیحی قرآنی را نیز بیان داشته و باد     را مرکب حضرت سلیمان(ع) و مور را مرکب خود قلمدادکرده و بابه تصویرکشاندن این تلمیح زیبایی خاصی به شعر خود داده است. 

آنکه ناوک بردل من زیرچشمی می زند         

                                        قوت جان حافظش در خنده ی زیر لب است

ناوک یعنی تیر کوچک بیت یعنی: آنکسی که با نگاه زیرچشمی اش گوئی به دلم تیر می زند ، با تبسم و خنده های زیرلبش به حافظ جان می بخشد.

آب حیوانش زمنقار بلاغت می چکد         

                                          زاغ کلک من بنام ایزد چه عالی مشربست

بنام ایزد از اصوات است یعنی چشم بد دور. قلم را به نوک زاغ تشبیه نموده است. خواجه دراین بیت خودش را مدح نموده بیت یعنی: اشعار حافظ آنقدر فصیح ، زیبا و دلنشین است که مانند آب حیات به انسان جان می بخشد. و  قلم  من  در  جهان   مقامی بسیار ارزشمند دارد   

 

   

نوشته شده توسط غلامعلی(امیر )صالحی در 9:19 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه نهم دی 1392

=============================================

     رحلت پیامبر اکرم(ص) و شهادت امام حسن مجتبی(ع) تسلیت باد.

=============================================

 

نوشته شده توسط غلامعلی(امیر )صالحی در 21:10 |  لینک ثابت   • 

جمعه هشتم آذر 1392

 

     ====================================================

           

           مصیبت وقوع  زلزله در مناطقی از برازجان را به هموطنان بخصوص

                             خانواده های داغدیده تسلیت عرض می کنم

   =============================================

 

نوشته شده توسط غلامعلی(امیر )صالحی در 15:38 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه پنجم آذر 1392

توضیح غزل(30)

                                                                                     غلامعلی(امیر)صالحی

این غزل یک غزل عارفانه است. بیت چهارم اشاره ای است به قسمتی از آیه64 سوره مومن و بیت پنجم و ششم بدنبال مفهوم عرفانی بیت سوم  است که در بیت های مربوطه توضیح داده خواهد شد.

زلفت هزار دل بیکی تار مو ببست         

                                           راه هزار چاره گر از چارسو ببست

تا عاشقان ببوی نسیمش دهند جان     

                                          بگشود نافه ای  و در  آرزو  ببست

اگر زلفش بجای زلفت گفته شود که در بعضی نسخه ها نیز آمده است و بنظر می رسد زلفش صحیح تر باشد ، بیت اول با دوم موقوف المعانی است و فاعل ( او) است یعنی معشوق است نه (زلفت). دوبیت یعنی: معشوق من آنکسی هست که دل هزاران عاشق را با یک تار موی زلفش بسته است و آنچنان عاشقان را شیفته خود ساخته است که هزار چاره گر هم نمی توانند عاشقان را از عشقش منصرف نمایند و معشوق من آنکسی هست که زلفش را گشود تا بوی خوش(نافه) گیسویش را نسیم بیاورد و عاشقان جان ببازند و با این کار در آرزوی به وصال رسیدن عاشقان را ببست. این بیت آن بیت مشهور حافظ( بوی خوش تو هرکس ز باد صبا شنید -  از یار آشنا سخن آشنا شنید) را تداعی می کند.

شیدا از آن شدم که نگارم چو ماه نو   

                                      ابرو نمود و جلوه گری کرد و رو ببست

به این سبب آشفته ، شیفته و عاشق شدم که یار من همانند ماه نو هلال ابروی زیبایش را به من نشان داد و روی خود را ببست.

ساقی بچند رنگ می اندر پیاله ریخت        

                           این نقش ها نگر که چه خوش در کدو ببست

کدو اینجا یعنی جام می . شاعر در بعضی ابیات  پیاله را به قوس نیلگون آسمان که بشکل پیاله واژگون است تشبیه کرده است. برای توضیح بیشتر به توضیح بیت دوم غزل(11) در آرشیو فروردین91مراجعه فرمائید. بیت یعنی: ساقی ازل در جام  دنیا ، می هائی به رنگهای زیبا ریخت. به این نقش های بسیار زیبا عمیقانه فکر کن و ببین تماشای زیبائی آنها چه خوش است و احساس کن لذت تماشای این زیبائی چقدر انسان را سرمست می نماید و این زیبائی ها تجلی هستی بخش است که خود زیبای مطلق است. درضمن این بیت اقتباسی است ازقسمتی از آیه64سوره مومن: الله الذی جعل لکم الارض قرارا" والسماء بناء" و صًورکم فاحسن صورکم....« خداست آنکه زمین را آرامگاه شما قرار داد و آسمانرا برافراشت و شما را به نیکوترین صورتها بیافرید و ...(ترجمه آقای مهدی الهی قمشه ای)»

یارب چه غمزه کرد صراحی که خون خم           

                                          با نعره های قلقلش اندر گلو ببست

بیت یعنی : خدا یا جام چه عشوه ای کرد که می ای که  مانند خون است در خمره با قلقلش گلوگیر شد.این بیت و بیت بعد بدنبال مفهوم بیت قبلی است که انسان را به تفکر در تجلی هستی بخش توصیه می نماید ، در این دوبیت می گوید: از زیبائی های جلوه هستی انسان از عشق هستی بخش سرمست می شود.

مطرب چه پرده ساخت که در پرده سماع   

                                       براهل وجد و حال در های و هو ببست

وجد از نظر لغت یعنی شیفتگی ، آشفتگی و از نظر عرفانی ، مقامی است در عرفان. بیت یعنی: رامشگر چه آهنگی را نواخت که در محفل عاشقانه عرفا به آنچنان وجد و حالی رسیدند که های و هوی خود را قطع کردند ساکت شدند و محو آن آهنگ شدند.

حافظ هرآنکه عشق نورزید و وصل خواست         

                                            احرام طواف کعبه ی دل بی وضو ببست

احرام دوتکه پارچه سفید است که هنگام عبادت خانه کعبه مردان می بندند و زنها هم با لباس مخصوص پوشیده احرام می شوند. بیت یعنی: ای حافظ  هرکس اگر سختی های عشق را ندیده خواستار وصل شود مانند اینست که وضو نساخته به امید قبولی زیارت ، احرام پوشیده باشد. در این بیت حافظ خود را شخصیت ثانی فرض کرده خطاب به خود می گوید: ای حافظ همانطور که خواندن نماز یا انجام هر عبادتی بدون وضو و بدون دورشدن از هرگونه آلودگی جایز نیست هرکس عاشق نشود و مراحل عشق را طی نکند و خواستار وصال باشد به وصال نمی رسد.

 

 

 

نوشته شده توسط غلامعلی(امیر )صالحی در 23:35 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه چهاردهم آبان 1392

پژواک عشق امام حسین(ع)

در وصف حسین شاه شهیدان                  بگفتم من چنین با چشم گریان       

زهجرت شصت و یک بعد از پیمبر(ص)             تو گویی ناظرم با دیده ی تر           

 شهید و شاهد و سالار عشق است    به هرمیدان سپهسالارعشق است     

 بیادآرم که اول پیر می گفت:           خوشا آنکس که در کشتی او خفت(1)      

شعاع عشق او خوش می درخشد                ره هر سالکی را نور بخشد          

مهیا شد برای وصل جانان                        بهمراهش شدند آن تکسواران   

همه هستند با او پیر تا خرد                    یکی قاسم یکی آن پیر سرگرد          

خدایا معجزه ی عشقت عیانست    جوان پیر است و پیر همچون جوانست

گه  قربانی  و  دیدار  یارست                     منا  یا  کربلا  جای  نثارست؟              

ولی در کربلا جانها چه مستند                   پی دیدار او از خویش رستند               

در آن دنیای تار و تار غربت                      شعاع یار برچیده است ظلمت         

 شدند همراه یاران و ببستند              وثاق عشق و بطلان را شکستند

 در عاشورا زمان دیگر زمان بود                   فغان لحظه ها بر آسمان بود   

حسین شاهنشه دین مبین است  حسین وارسته ی عرش و زمین است 

حسین خورشید بود و درخشید              بقلب آدمی خون بود و جوشید                    

همه هستی به تکریم دارد او را               ملائک سر به تعظیم دارد او را              

بوقت حمله بر دشمن خروشید                  رشادتها نمود و دیده ها دید                  

که چندی بعد از آن پرواز اعلی                گرفتند دور و نزدیکش سراپا         

 می آمد لحظه ای از عمر دنیا             که تا دنیاست آهش هست برپا             

به تیر و سنگ و نیزه تاب کردند                   سر نور خدا پرتاب کردند                  

ملائک جمع گشتند گریه کردند                  پی افلاکیان صد ندبه کردند                       

که پژواک صدای گریه ها هم                    رسد اقصی نقاط دورها هم                  

هم اکنون آن صدادرهرکجا هست   که هر جای جهان کرب و بلا هست      

                                                             (امیر)     

-----------------------------------------------------------------------

(1)- قال رسول الله(ص):انَ الحسین مصباح الهدا و سفینة النجاة. 

پیامبر اکرم(ص):بدرستیکه حسین چراغ هدایت و کشتی نجات است

 

نوشته شده توسط غلامعلی(امیر )صالحی در 9:27 |  لینک ثابت   • 
مطالب قدیمی‌تر