ایام اعیاد سعید قربان و غدیر مبارک باد.



تاريخ : یکشنبه بیستم مهر 1393 | 15:48 | نویسنده : غلامعلی(امیر )صالحی |
بیستم مهر روز بزرگداشت حافظ شیرازی مبارک باد

                                            سخن خوش

بجان حافظ و عهد الست  و عشق نخست    

                        که خوشتر از سخنش در عجم، هیچ شخص نجست

گمان  من  به  تو اینست  ای  امیر غزل

                           که  شهره ی  تو  بدینسان  کس ،  ندید   و  نگفت

بجان ودل ، پدرشعرجرمن گفته به شوق

                             که افتخارم  آن  خط مشی  و عشق به  توست(1)

که بعد تو هر شاعر به زبان نیک دری

                                اگر  به   تو   اقتدا   نکند  ،  خوب  ،  نرست

بیا «امیر» وبگو بیشتر ز نغمه ی حافظ

                           که  نغمه های غزلش  محکمست  و نه سست         

                                                                            (امیر)

1 – اشاره به سخن گوته پدر شعر آلمان

 

                                     نغمه حافظ

حافظ   ای  نغمه ات  می   ناب              مست  می دارد این همه  احباب

بگو   از   عشق   عهد    الست              بگو   از   قصه  های     کتاب

بگوهرکس نه عاشقست مرده ست            بگو اینست  یک حرف  حساب

بگو ما  نامدیم  به حشمت و جاه              بگو خود بر راس عرش دریاب

بگو دنیا  به لحظه ای  بند  است              گوئیا  لب نمی رسد  به  شراب

بگو  فرصت  شمار  این  لحظه              تا  توانی  بکش  تو  ناز  رباب

                                                                      (امیر)

 

 

                                 مست غزل حافظ

 ای حافظ خوش الحان مست می ناب اولی

                       تو مست نما که ما مست تو جناب  اولی

 مستم ز تو در پیری گرچه تو همی گفتی

                       رندی و طربناکی  در عهد شباب  اولی

 از همچو  تو دلداری  دل  بر نکنم آری

                       چون شعرزلال توازمشک وگلاب اولی

 گویند  در آن  دنیا   بینیم   اقارب  را

                       در سر هوسم اینکه دید تو جناب  اولی

 یک بوسه نمودیم ما برساغر تو حافظ

                  چون مست زاشعارت ازمست شراب اولی

                                             ( امیر )

 

                                    ای کاش

ای  کاش  دنیای  ما  همه  حافظانه   بود

                    یعنی  بهشت  بود وغمش عاشقانه  بود

حافظ ، چه دلنشین همه وصف جهان کنی

                   آنجا که حرفت از بت مشکین کلاله بود(1)

معشوق ، خواست  نمایان شود  به عشق

                    آدم  نمود  خلق  و جهانش  بهانه  بود

هجران  رسید  تا که غمش را کند شدید

                    از  حادث  بدش  این  در  نشانه  بود(2)

اکنون «امیر» تو اگر رهروی ، بپوی

                    آن  مستقیم راه  که حافظ  روانه  بود

(1) اشاره به بیت زیر از غزلیات حافظ

آن نافه مراد که می خواستم ز بخت          در چین زلف آن بت مشکین کلاله بود

(2) اشاره به بیت زیر از غزلیات حافظ

ما بدین در نه پی حشمت و جاه آمده ایم          از بد حادثه اینجا به پناه آمده ایم

 

 

                           



تاريخ : یکشنبه بیستم مهر 1393 | 15:28 | نویسنده : غلامعلی(امیر )صالحی |
توضیح غزل(38)

                                                                         غلامعلی(امیر)صالحی

این غزل دارای هشت بیت فراق نامه است. همانطور که قبلا در عنوان (فراق و حرمان در اشعار حافظ) عرض کردم : در بسیاری از اشعار حافظ که در باره فراق یار و حرمان معشوق سروده شده اشاره دارد به جدا شدن جدمان حضرت آدم از بهشت ، درنتیجه ما نسلهای بعد از او که برای زندگی در بهشت آفریده شده ایم  اکنون اینجاییم. حافظ این جدایی را وصف می کند و با اشعار خود سوز و گدازی عاشقانه و عارفانه بوجود می آورد و می نالد و انسانها را متوجه این جدایی خودشان از جایگاه اصلیشان  می کند تا با این ناله و زاری آنچنان بشویم که بار دیگر آنجا برویم و به تقرب یار دست یابیم :سینه تنگ من و بار غم او هیهات – مرد این بار گران نیست دل مسکینم. و.... در همه ابیات این غزل شاعر بدلیل هجران و دوری از یار ازسوز دل ناله سر داده است. دراین غزل مانند دیگر غزلهای حافظ ، هم ابیات  باهم و  هم  هر بیت به تنهایی می تواند معنا داشته باشد.

بی مهر رخت روز مرا نور نماندست                       

                                 وز عمر مرا جز شب دیجور نماندست

نماندست دراین مصراع و تمام مصراعها یعنی نمانده است که ردیف غزل هم هست. دیجور یعنی شب خیلی تاریک. مهررخت اینجا یعنی خورشید چهره ی توکه تشبیه صریح است. مهررخ چون هردواسم است مهر مضاف و رخ مضاف الیه است ت ضمیر  دوم شخص مفرد است. معنی بیت یعنی: بدون خورشید چهره ی تو روز من مانند  شب تاریک و بی نور است و بی تو باقیمانده عمر من مانند شب خیلی تاریک است.

هنگام وداع تو زبس گریه که کردم          

                                     دور از رخ تو چشم مرا نور نماندست

مصراع دوم این بیت در تفسیر سودی ردالمطلع نوشته شده است. ردالمطلع یعنی مصراع یا بیتی که اول غزل است آخر غزل بیاید که در این غزل در بیت دوم آمده است از آنجایی که گرچه مفهوم دومصراع تقریبا یک معنی دارد ، اما با نظری که همکاران عزیز دارند ، بنظر می رسد اینجا رد القافیه باشد. وداع یعنی خداحافظی. بیت یعنی: هنگام خداحافظی با تو چون زیاد گریه کردم ، بلا از رخسار تو دور باد اما چشم من دیگر نور ندارد و نمی بیند و بزبان ساده و عامیانه یعنی: وقتی تو خدا حافظی کردی از بسکه گریه کردم ، دور از جون تو من دیگر کور شده ام.

می رفت خیال تو زچشم من و می گفت         

                                  هیهات از این گوشه که معمور نماندست

هیهات شبه جمله است یعنی تاسف می خورم ، افسوس. معمور یعنی آبادان. بیت یعنی: نقش خیال تو از چشمم دور می شد و می گفت افسوس که این خانه ( یعنی این چشم ) آباد نیست.

وصل تو اجل را ز سرم دور همی داشت         

                                         از دولت هجر تو کنون دور نماندست

در این بیت یک نوع طنز تلخ نیز وجود دارد. یکی از معانی دولت یعنی گردش نیکی بسود کسی. هجر بفتح ه و سکون ج و کسر ر یعنی فراق و دوری. بیت یعنی: وصال   تو مرگ را از سرم دور می کرد ولی حالا از برکت فراق تو مرگم نزدیک است.

نزدیک شد آندم که رقیب تو بگوید            

                                دور از رخت این خسته ی رنجور نماندست

رقیب اینجا یعنی نگهبان. بیت یعنی: دیگر لحظه ای فرا رسیده است که نگهبان تو به تو بگوید: بلا از تو دور باد ، در فراق تو عاشق شکسته دل و بیمار تو جان باخته است.

صبرست مرا چاره ی هجران تو لیکن                                         

                                    چون صبر توان کرد که مقدور نماندست

چون اینجا یعنی چگونه. مقدور اسم مفعول قدرت است. معنی بیت یعنی: چاره درد هجران صبر و شکیبایی نمودن است ولی من که بی تاب شده ام و تحمل دوری تو را ندارم چگونه شکیبا باشم؟

در هجر تو گر چشم مرا آب روانست                                                

                                        گو خون جگر ریز که معذور نماندست

در فراق تو اگر آنقدر گریه کرده ام که دیگر اشکی در چشمم نیست ، بگو باید با خون جگر گریه کنی تا عذرت پذیرفته شود.

حافظ ز غم از گریه نپرداخت بخنده                                               

                                        ماتم زده را داعیه ی سور نماندست

داعیه یعنی علت ، سبب ، انگیزه. سور یعنی شادی. ماتم زده یعنی سوگوار. شاعر  در این بیت خود را شخصیت ثانی فرض کرده است. بیت یعنی: حافظ از غمگینی است که از گریه کردن به خندیدن روی نیاورد ، برای اینکه سوگوار درد فراق یار انگیزه ای برای شادی ندارد. 

 

 



تاريخ : جمعه یازدهم مهر 1393 | 22:29 | نویسنده : غلامعلی(امیر )صالحی |
توضیح غزل(37):

                                                                 غلامعلی(امیر)صالحی

این غزل از ابیات عرفانی و اندرز تشکیل شده است. در بیت آخر هم شاعر به مدح خود پرداخته است. وزن این غزل: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فع لن یعنی: بحر مجتث مثمن مخبون اصلم مسبغ است.

بیا که قصر امل سخت سست بنیاد است  

                                              بیار باده که بنیاد عمر بر باد است

قصر یعنی کاخ. امل یعنی آرزو. سخت اینجا یعنی بشدت و قید است برای سست بنیاد. سست بنیاد یعنی نااستوار و صفت ترکیبی است. بیت از آرایه تکرار در کلمه بنیاد برخوردار است. شاعر در این بیت خطاب عام نموده است و به انسان می گوید بیا گوش کن تا برای تو بگویم: ای انسان کاخ آرزوهای این دنیا بشدت بی استوار است و باده معرفت بده که اساس زندگی به بادی بند است. این بیت درمباحث عرفانی نیزمورد استفاده قرارمی گیرد. مقامی از عرفان «تذکر» نام دارد در مقام تذکر گفته اند: سه چیز اساس و پایه تذکر است که از آن سه سالک به تذکر می رسد. 1 – سالک پندی    می شنود و پند می پذیرد. 2 – اتفاقی می افتد عبرت می گیرد. 3 – فکر می کند و از فکر بهره می گیرد. و این سه موجب موجب می شود سالک بیاد حق افتد و به حق برسد. در مبحث بهره مند شدن از ثمرات فکر این بیت از حافظ مفهوم دارد.

غلام همت آنم که زیر چرخ کبود    

                                 ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است

این بیت دارای آرایه تضاد است چون غلام و آزاد را داراست. همت یعنی: عزم قوی. رنگ تعلق اضافه بیانی است. پذیرد سوم شخص مفرد فعل مضارع است. بیت یعنی: من نوکر عزم قوی آن شخصی هستم که زیر این آسمان آبی این دنیا دل به هیچ وابسته دنیایی نمی بندد و برده دنیا نیست (یعنی در همه احوال بیاد خدا است و لذائذ موقت دنیا او را نمی تواند فریب دهد که خدا را فراموش کند). در ترجمه سودی آمده است که این بیت در بین عرفا بعنوان یک ضرب المثل مورد استفاده است.توضیح بیشتر این بیت اینست که شاعر می گوید: ای مردم به هرچیزی که دوام ندارد و از بین رفتنی است دل نبندید یعنی همه چیز این دنیا چون پایدار نیست قابل دل بستن نیست. البته در کنار این مطلب یک حرف عرفانی وجود دارد و آنهم اینست که باید در همه وقت بیاد پروردگار لایزال بود و بخداوند دل بست که همیشه بوده و خواهد بود. یعنی بیاد داشتن این موضوع همان حضور قلبی است که هر انسان مسلمان باید موقع عبادت داشته باشد تا عبادتش لذتبخش ، معنوی و روحانی شود. در بحث مقام فتوت از عرفان نیز این بحث آمده است چون فتوت علاوه بر جوانمردی و بذل و بخشش و احسان به مستمندان ، معنی دیگری نیز دارد و آن اینست که سالک یعنی کسی که پاکیزگی نفس دارد و از رذائل به فضائل متحلی شود. وهمچنین این بیت در بحث مقام غرق ازعرفان نیز آمده است یعنی سالک مانند کشتی نشسته ای است که با امواج خروشان حب جاه ، مقام و دلبستگی های به این و آن و توجه به خواسته های نفسانی و ... او را تهدید می کند. سالک باید از قید دلبستگی و تعلق رهایی یابد.

چه گویمت که به میخانه دوش مست و خراب 

                                    سروش عالم غیبم چه مژده ها دادست

این بیت با دو بیت بعد موقوف المعانی است. (ت) در گویمت ضمیر متصل مفعولی. (چه) مصراع دوم اینجا بجای صفت آمده است. ترادف چه مصراع اول و دوم زیبایی خاصی به بیت داده است. بیت یعنی: چه گویم ترا که دیشب وقتی من در میخانه مست و خراب بودم از می معرقت ، فرشته جهان نهان خبرهای خوشی به من داد:

که ای بلند نظر شاهباز سدره نشین  

                                    نشیمن تو نه این کنج محنت آباد است

منظور شاعر از کنج محنت آباد این دنیای فانی است. ای بلند نظر شاهباز سدره نشین یعنی ای انسان. بلند نظر یعنی بالاهمت. سدره یعنی کنار اینجا یعنی سدرة المنتهی آقای سودی آنرا مقام حضرت جبرئیل آقای خطیب رهبر به نقل از منتهی الارب فی لغة العرب آنرا درخت کناری در آسمان هفتم در گوشه راست عرش که منتهای اعمال مردم و نهایت رسیدن علم خلق از ملائکه و غیر ایشان است گفته اند. شاهباز سدره نشین باز سپید بزرگ سدره آشیان به استعاره جهان پاک آدمی مقصود شاعر است. معنی بیت یعنی: فرشته جهان نهان به من گفت ای انسان جای تو در سدرة المنتهی است جایگاه تو این دنیای محنت آباد نیست( که با تقوا و پرهیزکاری بدانجا خواهی رسید).

ترا زکنگره ی عرش می زنند صفیر  

                                    ندانمت که درین دامگه چه افتادست

کنگره با ضمه کاف و گاف یعنی نرده های بالای کاخ. (ت) ندانمت ضمیر متصل منصوب است. دامگه به استعاره یعنی دنیا. بیت یعنی: فرشته جهان نهان ادامه داد: تو را فرشته ها ازبالای دندانه های کاخ عرش صدا می زنند نمی دانم چرا تقوا پیشه      نمی کنی و به هوسها و دام دنیاپرستی مشغولی؟ سخن فرشته عالم نهان اینجا پایان می یابد.

نصیحتی کنمت یادگیر و در عمل آر  

                                  که این حدیث ز پیر طریقتم یادست

(ی) نصیحتی (ی) وحدت است یعنی یک نصیحت. پیر اینجا یعنی: مرشد ، راه راست نشان دهنده. طریقت یعنی: مذهب ، راه و روش... حدیث یعنی: جدید ، تازه ، سخن ، خبر... بیت یعنی: شاعر سخن سروش را در بیت قبل بپایان می برد و در این بیت از قول خودش خطاب به انسان می گوید: ای انسان یک نصیحت از من بیاموز و آن را انجام بده برای اینکه این سخن را من از پیر طریقت خودم آموخته ام.

غم جهان مخور و پند من مبر از یاد 

                                      که این لطیفه عشقم ز رهروی یادست

غم دنیا را نخور و نصیحت من را فراموش نکن( دل به عشق خدا ببند) برای اینکه این سخن دلنشین عاشقانه را من از یک سالک و عاشق معبود ازلی و ابدی آموخته ام و آن نصیحت اینست:.

رضا بداده بده و ز جبین گره بگشا  

                                 که بر من و تو در اختیار نگشادست

جبین یعنی پیشانی. زمانی که انسان غمگین است پیشانیش پرچین و قیافه اش عبوس و غمدار است که این حالت را شاعر با گره در پیشانی ذکر کرده است. بیت یعنی: شاعر بدنبال نصیحت بیت قبل می گوید: همیشه گشاده رو و خوشحال باش    و قیافه ای غمگین نداشته باش و به آنچه خداوند در این دنیا نصیب و قسمت تو کرده است ، راضی و قانع باش چونکه من وتودراین دنیا اختیارمطلق نداریم وچاره ای جز تسلیم در برابر قضای تغییر ناپذیرخداوند نداریم.این بیت راعرفا درمباحث عرفانی(قبض= برگزیدن) و ( توکل ) هم آورده اند. این بیت با دو بیت بعد موقوف المعانی است.

مجو درستی عهد از جهان سست نهاد 

                                     که این عجوزه عروس هزار داماد است

مجو فعل نهی مخاطب است یعنی: جستجونکن. درستی عهد یعنی: وفاداری.  نهاد یعنی: اساس ، خلقت... سست نهاد یعنی: اساس نا استوار. عجوزه یعنی: پیرزن کهنسال اینجا باستعاره یعنی دنیا. بیت یعنی: از این دنیایی که اساسش نا استوار است ، انتظار وفاداری نداشته باش برای اینکه این پیرزن کهنسال هزاران داماد را به شوهری برگزیده و او را ازبین برده و به هزاران داماد دیگر شوهر خواهد کرد و به هیچکدام وفادار نبوده و نیست. حاصل کلام یعنی: اگر چند صباحی دنیا به وفق مراد کسی بود بداند که این خوشحالی تداوم ندارد( پس دلخوش به لذتهایی باش که دائمی است و پایان پذیر و فناپذیر نیست که آن لذتها را همانا فقط با داشتن عشق پروردگار خواهی داشت.) این بیت با بیت بعد موقوف المعانی است.

نشان عهد و وفا نیست در تبسم گل  

                                     بنال بلبل بیدل که جای فریادست

بیدل یعنی عاشق اینجا صفت است برای بلبل. تبسم گل یعنی لبخند گل که منظور شکوفا شدن غنچه است. (که) حرف تعلیل است. مصراع اول اشاره دارد به عمر کم گل ، عشق ورزیدن در این دنیا که زمانش کوتاه است و تمام شدنی می باشد. بیت دارای آرایه واژآرایی (ل) می باشد. معنی بیت: بدنبال مذمت از دنیاپرستی در این بیت شاعر می گوید: ای بلبل عاشق ناله سر کن که در لبخند گل نشان وفاداری نیست( برای اینکه گل فقط چند روز بتولبخند می زند ، پژمرده می شود و تو را تنها می گذارد. شاعردراین بیت هم نتیجه بیت قبل را می گیرد که عشق دنیا فناپذیر وعشق به پروردگار فنا ناپذیر است.)

حسد چه می بری ای سست نظم بر حافظ 

                                               قبول خاطر و لطف سخن خدادادست

خداداد یعنی خداداده صفت مرکب مفعولی است. قبول خاطر یعنی دلنشین ، پسندیده شدن... بیت یعنی: شاعر خود را شخصیت ثانی فرض کرده و خود را مدح می کند و می گوید: ای کسی که شعر ضعیف می سرایی چرا به اشعار حافظ حسد می ورزی؟ مگر نمی دانی نظم استوار و دلنشین حافظ یک عطیه الهی است.

 

 

 



تاريخ : سه شنبه یازدهم شهریور 1393 | 18:5 | نویسنده : غلامعلی(امیر )صالحی |
توضیح غزل(36)

                                                                                     غلامعلی(امیر)صالحی

این غزل تا بیت قبل از آخر عاشقانه اما بیت آخرعارفانه است.

تا سر زلف تو دردست نسیم افتادست         

                                       دل سودازده از غصه دونیم افتادست

سودازده یعنی پریشان حال(صفت مفعولی مرکب). بیت یعنی: از زمانی که نسیم ، سر زلف تو را ملایم بحرکت درآورد ، دل پریشان حال من از غصه شکسته و دونیمه شده است.

چشم جادوی تو خود عین سواد سحرست         

                               لیکن این هست که این نسخه سقیم افتادست

این بیت بعلت تناسب سواد ، نسخه و سقیم با چشم دارای آرایه مراعات نظیر می باشد. عین در اینجا یعنی: بدرستی ، بوضوح. سواد یعنی: سیاهی. نسخه یعنی: نوشته. سقیم یعنی: بیمار اینجا یعنی خمار. معنی بیت یعنی: چشم جادوگر تو بوضوح مانند سیاهی سحر است اما این نکته هست که این چشم سیاه بیمار است به کنایه یعنی خمار است.

درخم زلف تو آن خال سیه دانی چیست؟         

                                   نقطه دوده که در حلفه ی جیم افتادست

مصراع اول این بیت یک جمله پرسشی است و مصراع دوم جواب پرسش است. دوده یعنی سیاه. بیت یعنی: خال مشکی زیبای تو در حلقه ی زلفت ُ تو را آنقدر زیباتر نموده است که گوئی زلف تو حرف جیم و خال تو نقطه آن است.

زلف مشکین تو در گلشن فردوس عذار         

                                 چیست طاووس که در باغ نعیم افتادست

مصراع اول یک جمله پرسشی است و مصراع دوم از بعد از کلمه چیست تا آخر جمله پرسشی را جواب گفته است. زلف مشکین یعنی زلف سیاه. عذار یعنی صورت. گلشن فردوس عذار یعنی صورت باغ بهشت. یک ترکیب اضافه تشبیهی است. نعیم یعنی بهشت. بیت یعنی: می دانی زلف سیاه تو در صورتت که مانند باغ بهشت است مانند چیست؟ مانند طاووس است که در باغ بهشت راه می رود.

دل من در هوس روی تو ای مونس جان          

                                   خاک راهیست که در دست نسیم افتادست

ای ندا است مونس جان یعنی همدم جان استعاره است برای یارکه منادی هم می باشد. شاعر در این بیت یارخود را مخاطب قرار داده و به او میگوید : ای همدم جان من ، دل من در اشتیاق رسیدن به روی تو مانند ذره خاکی که نسیم او را به سر کوی تو آورده است و بیقرار است

همچو گرد این تن خاکی نتواند بر خاست         

                                         از سر کوی تو زانرو که عظیم افتادست

شاعر بدنبال وصف حال خود برای یار می گوید: تن خاکی من برعکس دلم که مانند گرد بدست نسیم که سرگردان و بیقرار است ، نیست ، بلکه سخت بر سر کوی تو افتاده است.(عظیم قید است)

سایه ی قد تو بر قالبم ای عیسی دم         

                                  عکس روحیست که بر عظم رمیم افتادست

عظم رمیم یعنی استخوان مرده و پوسیده. شاعر در این بیت نیز بدنبال وصف حال خود می گوید: همانطور که حضرت عیسی(ع) بالای سر مرده ای حاضر میشد و سایه اش بر قد او می افتاد و معجزه می کرد و او را زنده می کرد ، ای یار عزیز من تو هم هر وقت بسراغ من می آئی ، من مرده ای هستم که با آمدن تو زنده می شوم.

آنکه جز کعبه مقامش نبد از یاد لبت         

                                        بر در میکده دیدم که مقیم افتادست

 نده پسوند مکان است میکده یعنی میخانه.مقیم اینجا قید زمان است بمعنی مداوم. بیت یعنی: آنکسی که جز کعبه مقامی(بضم میم) نداشت از یاد لبت و دائم در مسجد و عبادتگاه بود(بسیار مؤمن بود) را دیدم که بیاد زیبائی لب تو مداوم در میخانه مست است.

حافظ گمشده را با غمت ای یار عزیز    

                                  اتحادیست که در عهد قدیم افتادست

این بیت در چاپ سودی بصورت زیر است که صحیح تر بنظر می رسد: ( حافظ دلشده را با غمت ای یار عزیز     اتحادیست که در عهد قدیم افتادست) یعنی: ای جانان عزیز من عشق حافظ دلباخته با تو مربوط به این زمان نیست بلکه میثاق آن از عهد الست بسته شده است.

 

 

 

  



تاريخ : پنجشنبه نهم مرداد 1393 | 10:52 | نویسنده : غلامعلی(امیر )صالحی |

   عید سعید فطر مبارک باد.  

 



تاريخ : دوشنبه ششم مرداد 1393 | 23:22 | نویسنده : غلامعلی(امیر )صالحی |
==============

  ایام شهادت مولای متقیان علی(ع) تسلیت باد.

==============

 

         



تاريخ : جمعه بیست و هفتم تیر 1393 | 9:36 | نویسنده : غلامعلی(امیر )صالحی |

 میلاد امام حسن مجتبی(ع) مبارک باد.

 

 

 



تاريخ : یکشنبه بیست و دوم تیر 1393 | 9:31 | نویسنده : غلامعلی(امیر )صالحی |
توضیح غزل(35)

                                                                              غلامعلی(امیر)صالحی

در این غزل ، مورد خطاب سه بیت اول : واعظ ، بیت چهار و پنج: معشوق بیت شش: دل شاعر و بیت هفتم حافظ خودش راشخصیت ثانی فرض کرده مورد خطاب قرار داده و شعر سروده است که البته هرکدام از این ابیات به تنهائی هم می تواند معنی شود.

برو بکار خود ای واعظ این چه فریاد است؟

                                          مرا فتاده دل از ره ترا چه افتادست؟

این بیت دارای آرایه اشتقاق بین فتاد و افتاد است که موسیفی لفظی بوجود آورده است. وزن این غزل: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فع لان یعنی: بحر مجتث مخبون اصلم مسبغ است. بیت یعنی: ای نصیحت کننده این چه داد و فریاد است که سر داده ای ، دل من از راه به در رفته است و شیوه عاشقی و رسوائی سر داده است. تو که چیزی از دست نداده ای.

میان او که خدا آفریده است از هیچ    

                                   دقیقه ایست که هیچ آفریده نگشادست

دقیقه اینجا یعنی نکته ظریف ، معما ، مسئله مشکل. شعرا برای زیبائی قد ، قد را به سرو ، برای زیبائی دهان را به غنچه مثل می زنند که دهان تنگ و کوچک را زیبا می شمارند. و برای زیبائی کمر ، کمر باریک را زیبا می شمارند که بعضی از ابیات با گفتن هیچ کمر ندارد به زیبائی معشوقه می پردازند. در این بیت نیز به همین موضوع اشاره دارد. معنی بیت یعنی: کمر باریک او را که خداوند از هیچ آفریده است ، نکته ظریف و مسئله مشکل و معمائی است که هیچ مخلوق به حل این معما و به حل این مسئله مشکل پی نبرده است.

بکام تا نرساند مرا لبش چون نای    

                                       نصیحت همه عالم بگوش من بادست

اگر همه ی عالم مرا نصیحت کنند بیهوده است چون من تا به وصل یار نرسم و مانند نی لبش را نبوسم از تصمیم خود بر نمی گردم.

گدای کوی تو ازهشت بهشت مستغنی است  

                                       اسیر عشق تو ازهردوعالم آزاد ست

خلد یعنی بهشت. این بیت هم از آن دسته ابیاتی است که مفهومش نمی تواند شامل یک محبوب دنیائی شود و با در نظر گرفتن معبود ازلی و ابدی بعنوان معشوق بیت می تواند معنی داشته باشد. یعنی: کسی که عاشق تو است احتیاجی به هیچیک از هشت بهشت ندارد و از این جهان و جهان دیگر هم بی نیاز است.

اگرچه مستی عشقم خراب کرد ولی   

                                       اساس هستی من زان خراب آباد ست

اگرچه سرمستی عشق ، خودپرستی و انانیت مرا ازبین برد اما اساس هستی من از همان عشق است که با خراب کردن خودپرستی من هستی من را بوجود آورده است که منظور همان عشق ورزیدن به معبود ازلی و ابدی است

دلا منال ز بیداد جور یار که یار     

                                   ترا نصیب همین کرد و این از آن دادست

این بیت دارای آرایه تضاد بین داد و بیداد می باشد. معنی بیت یعنی: ای دل از جفای یار شکوه نکن زیرا بخت و اقبال تو در همین جفاست و این نشانه عدل و انصاف اوست( در داستان عشق دنیائی لیلی و مجنون هم آمده است: اگر با دیگرانش بود میلی – چرا ظرف مرا بشکست لیلی)

برو فسانه مخوان و فسون مدم حافظ    

                                       کزین فسانه و افسون مرا بسی یادست

با تکرار کلمات فسانه و افسون(آرایه واژ آرائی سین) شاعر به این بیت زیبائی خاصی داده است. در این بیت شاعر خود را شخصیت ثانی فرض کرده است و خطاب بخود می گوید: ای حافظ برو افسانه مخوان و ورد و افسون ساحران را بزبان نیاور که این افسانه و افسون ها را من زیاد بیاد دارم. بنظر من آوردن این بیت بعد از آن ابیاتی که حرف از عشق و وصال یار می زند ، شاعر شکست نفسی می کند یعنی: من شایستگی آن را ندارم که عشق بورزم و به وصال یار برسم.

 

 

 



تاريخ : دوشنبه دوم تیر 1393 | 10:9 | نویسنده : غلامعلی(امیر )صالحی |

   ولادت حضرت صاحب الزمان (عج) مبارک باد.  



تاريخ : چهارشنبه بیست و یکم خرداد 1393 | 16:19 | نویسنده : غلامعلی(امیر )صالحی |
.: Weblog Themes By BlackSkin :.